wtorek, 28 stycznia 2014

Czy wikingowie stworzyli Polskę? - Zdzisław Skrok

Tytuł: Czy wikingowie stworzyli Polskę?
Autor: Zdzisław Skrok
wydawnictwo: Iskry
data wydania: listopad 2013
ISBN: 9788324403332
liczba stron: 260
kategoria: historia
okładka: miękka


Skąd pochodzą nasi praojcowie? Czy Mieszko I był Wikingiem? Czy jego przodkowie pochodzili ze Skandynawii? Czy w czasach PRL-u ukryto istotne, niewygodne fakty historyczne związane z tamtymi czasami? Czy chcemy, aby znani z wypraw łupieżczych i handlu niewolnikami Wikingowie okazali się naszymi przodkami? Takie pytania nasuwały mi się podczas lektury najnowszej książki Zdzisława Skroka "Czy Wikingowie stworzyli Polskę?"

Pomiędzy I i II wojną światową postawiono tezę, że Mieszko I nosił imię Dagone pochodzące od nordyckiego Dagr. Z tego też wnioskowano, że mógł być Wikingiem. Teoria ta odnosi się również do faktu stworzenia państw na Rusi Kijowskiej przez Normanów (Waregów)*, jak i idei głoszonej przez polskiego pisarza i historyka - Karola Szajnochę z 1858 roku**. 

Właśnie do tej samej tezy powrócił archeolog Zdzisław Skrok w swej najnowszej książce "Czy Wikingowie stworzyli Polskę?". Nie pierwszy raz autor próbuje udowodnić tą teorię. W 2006 roku opublikował książkę "Słowiańska moc, czyli o niezwykłym wkroczeniu naszych przodków na europejską arenę", w której dowodził, że naszymi przodkami są nie tylko Słowianie. W omawianej tutaj publikacji teza Skroka jest jasna i czytelna, a brzmi: Polskę zbudowali przybywający ze wschodu Waregowie.

Wiedzę na temat słowiańskich społeczności żyjących w X wieku na wschód od Odry czerpiemy głównie ze spisu Geografa Bawarskiego sporządzonego w 845 roku. Nie podaje on jednak tam nazwy Polan. Jednak w innych źródłach wspomina się o Polanach, którzy żyli w okolicach Kijowa. Ponadto Kronikarz Nestor w "Powieści dorocznej" sugeruje, że kijowscy Waregowie nazywali tak siebie. Skrok także twierdzi, że normańscy twórcy Piastów przywieźli z Rusi Kijowskiej nazwę "Polanie". Nawet Wincenty Kadłubek w swojej "Kronice" pisze, że Polacy wywodzą się od Wandalów. Jednak autor niniejszej książki wspomina, że w tamtych czasach "Wandalowie" to byli germańscy osadnicy ze Skandynawii. Podobnie interpretowany jest napis na nagrobku Bolesława Chrobrego brzmiący: "Król Gotów i Polaków", ponieważ germańskie plemiona Gotów przybyły do Europy przed wikingami również ze Skandynawii.

Przytaczając powyższe argumenty na poparcie swej głównej tezy Zbigniew Skrok stwierdza na końcu publikacji, że: "Mieszko I był Waregiem, tak jak jego ojciec i dziad. To oni zbudowali Polskę, bez ich pomocy i pomysłowości i nas by nie było".

Owszem, nikt nie śmie zaprzeczać temu, że wikingowie gościli na słowiańskich ziemiach, a nawet tu osiedli. Jedną z pozostałości z tamtych czasów jest ośrodek handlowy Truso w pobliżu Elbląga. Dowody na obecność wikingów można znaleźć również w Wielkopolsce m.in. w Lednicy, która, jak twierdzi Skrok, była pierwszą placówką handlową nowych władców. Położona jest tam wyspa Ostrów Lednicki, na której w latach 80-tych XX wieku odkryto chrzcielnice w kształcie krzyży, co mogłoby dawać do zrozumienia, że to tutaj Mieszko I przyjął chrzest w 966 roku. Znaleziono również normańskie uzbrojenie podczas prac wykopaliskowych m.in. na Ostrowie Lednickim, w Kałdusie koło Chełmna nad Wisłą, w Janowie Pomorskim, Wolinie i Dziekanowicach. Jak nadmienia Skrok w latach 60. i 70. X wieku zniszczono wiele grodzisk w Wielkopolsce, na Kujawach i Mazowszu, a w ich miejsce wymurowano nowe warownie. Wszystkie nowo wybudowane twierdze były stawiane nową, nieznaną wcześniej metodą i są bardzo podobne do warowni Trelleborg, znajdującej się około 7 km od centrum miasta Slagelse, która była w omawianych czasach twierdzą wikingów. Ponadto pod Włocławkiem w 2007 roku przy budowie autostrady A1 natknięto się na doskonale zachowany cmentarz wojowników i ich rodzin. Zmarli ok. 1000 roku. Odkryto pas świadczący o powiązaniu jego właściciela z Rusią Kijowską.

Za tezą o nordyckim rodowodzie Mieszka I przemawia również powinowactwo z rodami skandynawskimi. Księżniczka Świętosława, córka księcia Polski, wyszła za mąż w 983 roku za króla szwedzkiego Eryka Zwycięskiego. Po śmierci męża wyszła ponownie za mąż za króla Danii, Norwegii i Anglii - Swena Widłobrodego. Była matką trzech późniejszych królów: Olofa Skötkonunga (króla Szwecji), Kanuta Wielkiego (króla Danii, Anglii, Norwegii, Szlezwiku i Pomorza) i Haralda II Svenssona (króla Danii). I tu nasuwa się pytanie: Czy gdyby Mieszko I nie miał przodków nordyckich to jego córka zostałaby wydana za mąż za króli ? Skrok twierdzi, że historia została sfałszowana za czasów PRL-u, aby udowodnić piastowskie pochodzenie odzyskanych ziem i słowiański rodowód Mieszka I, a wszelkie informacje o bytności Germanów i Normanów na tych ziemiach zostały wymazane.

Książka podzielona jest na rozdziały-eseje, które nie tworzą całości. Mimo to jest doskonałym studium tamtych czasów. Napisana przystępnym i swobodnym językiem. Autor przedstawił dowody na to, że tereny Polski były aktywnie użytkowane w celach handlowych przez Wikingów. Archeolog płynnie połączył w książce wiedzę z zakresu historii, archeologii i innych dziedzin. Ta pozycja to kompendium wiedzy dotyczące dawnych czasów. Zaskakująca i zmuszająca do refleksji. Zawiera znaczną ilość nowych faktów z tamtych czasów.

Ostatnio pojawiło się też wiele odmiennych teorii na temat pochodzenia naszych przodków. W 2013 roku Przemysław Urbańczyk w książce "Mieszko I Tajemniczy" dowodził, że Piastowie wywodzą się z królewskiej dynastii Mojmirowiczów, twórców państwa Wielkiej Morawy.

Pomimo wszelkich prób zgłębienia tematu przez wielu naukowców pochodzenie pierwszych Piastów nadal pozostaje tajemnicą. Niestety brakuje materiałów, które pomogłyby udzielić jednoznacznej odpowiedzi na pytanie: Kim byli nasi przodkowie?

*H. Kinder, W. Hilgemann: "The Anchor Atlas of World History". Volume I. New York: 1974, s. 130
**K. Szajnocha: Lechicki początek Polski: szkic historyczny. 2009, seria: Dzieła, t. 4

16 komentarzy :

  1. No popatrz, ale interesująca publikacja, ile ciekawostek. To coś dla mnie.

    OdpowiedzUsuń
  2. Rany, a ja tak marzę, że mi ktoś tą książkę da w prezencie. Chyba, że wcześniej sobie sama kupię :D Uwielbiam takie prace. Ciekawe spojrzenie na kwestię pochodzenia naszych przodków. Od dość dawna wiadomo, a przynajmniej podejrzewano, bo z tak odległą historią to nigdy nic nie wiadomo, że nasi przodkowie nie byli tylko Słowianami.

    OdpowiedzUsuń
  3. Nie słyszałam nigdy o takiej hipotezie. To bardzo interesujący temat.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Teza bardzo kontrowersyjna. Nadal toczą się bardzo żywe dyskusje na jej temat nie tylko w kręgach naukowych.

      Usuń
  4. Ta książka to niestety kompletny stek bzdur. polecam zaglądnąć do dyskusji na forum historycy.org

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Czytałam wiele wypowiedzi na temat tej publikacji i nawet w środowisku naukowym zdania są podzielone i nadal toczą się dyskusje.

      Usuń
    2. Tak? A którzy to historycy popierają skrokowe dyrdymały? I proszę o wyjaśnienie w związku z tą wypowiedzią:
      >>Za tezą o nordyckim rodowodzie Mieszka I przemawia również powinowactwo z rodami skandynawskimi.>>

      Czy małżeństwo Mieszka z Czeszką dowodzi czeskiego pochodzenia, małżeństwo Chrobrego z Węgierką - węgierskiego? A może zdecydowana przewaga małżeństw z Niemkami i Niemcami przemawia za niemieckim pochodzeniem Piastów?

      Niestety, ale Skrok - jak ktoś niżej napisał - po prostu bredzi. A Twoja odpowiedź:
      >>Kiedyś nawet Kopernika nazywano szalonym<<
      pewnie miała być błyskotliwa, ale niestety jest pozbawiona sensu i zdradza tylko brak orientacji w temacie...

      Usuń
    3. Wszystkie tezy są autorstwa Zdzisława Skroka. Autor w powyższej publikacji przytacza fakty na ich poparcie.
      Publikację czytałam dawno temu. Niestety nie pamiętam kto popiera Skroka, ale na forach historycznych można znaleźć obszerne info na ten temat.
      Stwierdzenie >>Kiedyś nawet Kopernika nazywano szalonym<< jest prawdą. Nie siliłam się na błyskotliwość. Nie to było moim celem.
      Gdybym była ekspertem w tej dziedzinie to pewnie mogłabym dłużej na ten temat podyskutować. Niestety jestem zwykłym czytelnikiem, którego zainteresowała ta publikacja. Tyle.

      Usuń
  5. Aga Cm w środowisku naukowym opinia jest jednoznaczna: tezy Skroka to brednie.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Kiedyś nawet Kopernika nazywano szalonym - a jednak to On miał rację. Przeciwko systemowi Kopernika wystąpili w oparciu o Biblię m.in. Marcin Luter i Filip Melanchton. Według teologów katolickich teoria Kopernika nie była udowodniona w stopniu, który usuwałby wątpliwości natury naukowej i teologicznej. Najwybitniejsi filozofowie i astronomowie epoki: Tycho Brahe, Justus Lipsius, Joseph Scaliger, Francis Bacon opowiadali się przeciw jego teorii.

      Usuń
  6. Kupiłem, przeczytałem, mam ochotę zażądać zwrotu pieniędzy za ten stek bzdur.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Wyraziłam w tej opinii swoje zdanie na temat dość kontrowersyjnej książki. Moja ocena jest subiektywna i jak widać znacznie się różni od Twojej. To przykre, że jesteś nie zadowolony z zakupu. Myślę jednak, że warto przeczytać tą pozycję chociażby ze względu na to, aby poznać zdanie innej osoby. Ja zawsze jestem ciekawa zdania, rozumowania innych osób.

      Usuń
    2. Też uważam, że ta książka jest najzwyczajniej w świecie ciekawa, przedstawia interesujący,choć kontrowersyjny i mało realny pogląd :)

      Usuń
    3. ta książka to z pewnością ciekawa pozycja, jednak wydaje mi się, że dla tych biednych Wikingów, to strasznie dużo roboty by było... i Ruś Kijowska i jeszcze Polska, szczególnie, że należy pamiętać, że Wikingowie, to tak naprawdę nazwa klasy społecznej, a konkretniej podróżników, awanturników, a nie arystokracja, która popierałaby, czy też mieszała się w jakieś gry polityczne... na z tego przynajmniej, co ja pamiętam z wykładów, na archeologii zresztą, ale dawno to było, mogę się mylić :)

      Usuń
    4. Bardzo ożywiona dysputa nadal toczy się na forach historycznych na ten temat.

      Usuń
  7. Zapamiętam sobie ten tytuł, bo to dobra lektura po naszym urlopie :)

    OdpowiedzUsuń